KARBONHİDRAT PROTEİN VE YAĞLAR

Karbonhidrat, protein ve yağlar

KARBONHİDRAT  PROTEİN VE YAĞLAR

Yeterli beslenme ; vücudun yaşamı ve çalışmasını sürdürebilmesi için gereken enerjidir.

Dengeli beslenme ; vücudun yaşamını sürdürebilmesi için gereken enerji yanında, bütün besin öğelerinin dengeli olarak tüketilmesidir. Yapılan araştırmalar göstermektedir ki; Yaşamın sürdürülmesi ve sağlığın korunması için, gereken besin öğelerini 6 grupta toplanmaktadır.

  • Karbonhidratlar
  • Proteinler
  • Yağlar          
  • Mineraller
  • Vitaminler
  • Su

En temel besin öğleleri ; Karbonhidrat, protein ve yağlar

Karbonhidratlar : Vücuda enerji sağlayan en temel ve gerekli besin öğeleridir. Günlük beslenme içinde,toplam  tükettiğimiz besinlerin % 55 – 60‘ı karbonhidratlardan oluşmalıdır. Karbonhidratlar vücudun harcadığı enerjinin en büyük kısmını sağlarlar.  Basit ve kompleks karbonhidratlar olmak üzere 2’ye ayrılırlar. Kompleks karbonhidratlar ; bitkisel protein içerirler, daha fazla lif içerirler ve kana geçiş hızları yavaştır… Basit karbonhidratlar ; Bitkisel protein içermezler, kana geçişleri hızlıdır.

Proteinler :   Protein sözcüğünün Latince ‘deki karşılığı yaşayan varlıklar için elzem azotlu öğe şeklindedir. Vücudun en küçük parçası hücrenin ve metabolik tepkimelerde görevli enzimlerin yapısı proteindir. Aynı zamanda yıkılan, harabiyete uğrayan hücreleri onaran ve yenileyen proteindir. Sadece kısa süreli yetersizlikleri giderebilmek için vücutta saklanabilir. Vücut proteinlerinin oluşumları için kaynak yiyeceklerin içindeki proteinlerdir. Vücut karbonhidrat ve yağdan protein yapamaz. O yüzden dışarıdan almak gerekir.

Proteinler genellikle kırmızı et, tavuk, balık, yumurta, süt, yoğurt, peynir gibi besinlerde bulunur. Bitkisel protein içerenler kuru baklagiller, sebze ve ekmek gruplarıdır.

Protein fazla tüketimi kolesterol, ürik asit, üre, kreatinin gibi kandaki değerlerin yükselmesine sebep olarak gut, kalp damar hastalıkları, böbrek rahatsızlıkları gibi hastalıkları tetikleyebilir.

Karbonhidrat, protein ve yağlar :

YAĞLAR : Yağlarda vücut için enerji olarak kullanılırlar. Bunun dışında özellikle A,D,E,K vitaminlerinin emilmesi için kullanılırlar. Vücut ısısının korunmasında organların dış darbelerden korunmasını sağlarlar.

Yağlar bir gliserol denilen molekül ile yağ asitlerinin yapmış olduğu esterlerdir. Yağ asitleri karbon sayısı ve karbonlar arasında çift bağın bulunup bulunmamasına göre değişik yağ asitleri vardır.

Doymuş yağ asitleri ; karbonların zincirleri haricinde bağların hepsi hidrojen ile bağlanmıştır. Hiç yenmeseler bile karbonhidrat ve protein metabolizması tarafından üretilebilinir. Doymuş yağ içerenler tereyağ, margarin, iç yağ, süt ve süt ürünleri ( kaymak, krema, süt ), kakao yağı kümes hayvanlarının deris, yumurta sarısı gibi besinlerdir. Doymuş yağlar vücutta hem toplam kolesterol hem de kötü kolesterol olarak bilinen LDL kolesterolün yükselmesine sebep olur. Çağın hastalığı obezite, kalp krizi, karaciğer yağlanması gibi hastalıklara davetiye çıkartır.

Doymamış yağ asitleri ; hidrojenle dolu olmayan bağlar vardır. Tekli ve çoklu doymamış yağ asitleri diye çeşitlidir. Tekli doymamış yağlar zeytinyağı, kanolayağı, kabuklu yemişler ve yağları buna örnektir.Çoklu doymamış yağlardan omega 3 somon, sardalya, ton balığı gibi besinlerde bulunur. Omega 6 içerenlere mısırözü yağı, ayçiçeği yağı, soya fasulyesi birer örnektir.

Özetle doymuş yağ asitleri içerikli besinlerden uzak durmalı doymamış yağ asit içerikli besinleri tercih etmeliyiz.

Trans yağ nedir ?  : Mısırözü, zeytinyağı, ayçiçeği yağı gibi yağlar hidrojenasyon denen bir işlemden geçirilirler. Yani moleküler yapısına hidrojen eklenerek katılaştırılıp margarine döndürülür. Margarine dönüştürülmek için sıvı yağ basınç altında ısıtılıp kaynatılır. Bu işlemlerden geçen yağın yapısı bozulur. Bu tip yağlara denir. Trans yağlar margarinler, kremalı bisküviler, cipsler trans yağ içerir.

TRANS VE DOYMUŞ YAĞLARIN ZARARLARI

–  Koroner kalp hastalıkları riskini arttırır.

–  İyi kolesterol HDL düşmesine, köyü kolesterol LDL yükselmesine sebep olur.

–  Kanser riskini artırır.

–  Bağışıklık sistemi zayıflatır.

–  Obeziteye neden olur.

Karbonhidrat, protein ve yağlar   / Diyetisyen Nurdan Çeliktaş



Yorum yok

Yorumlar
Yorum Yok! İlk yorumu sen gönder!

Yorum Yaz

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*